معدن کروم فعال در بسیاری از کشورهای جهان مانند آفریقای جنوبی، قزاقستان، هند، ترکیه، فنلاند، آمریکا، ایران، زیمبابوه، فیلیپین، برزیل، روسیه و آلبانی وجود دارد. بسیاری از این کشورها کانی کرومیت را به روشهای مختلفی که در ادامه با آنها آشنا میشویم استخراج میکنند. کانی کرومیت اولین بار در سال ۱۹۷۹ میلادی شناسایی شد و از آن پس با کشف موارد مختلف کاربرد فلز کروم در صنایع عملیات اکتشاف و استخراج آن افزایش پیدا کرد.
باتوجه به اینکه فروکروم در اضافه کردن به فولاد برای جلوگیری از فرسایش و تیرگی کاربرد دارد و امروزه حدود ۸۵ درصد از کروم دنیا برای ساخت فولاد ضد زنگ و آبکاری با کروم مورد استفاده قرار میگیرد، میزان ذخایر کروم حائز اهمیت بوده و ارزش اقتصادی بالایی دارد.
در این مقاله سعی کردیم در مورد وضعیت معدن کروم در ایران و جهان صحبت کنیم. اگر به دنبال کسب اطلاعات راجع به معدن کروم هستید تا پایان این مقاله همراه ما باشید.
فهرست مطالب
سنگ معدن کروم چیست؟
فلز کروم برای اولین بار در سال ۱۷۹۷ از سنگ معدنیاش که کرومیت است جدا شد و میتوان گفت تمام کروم دنیا از سنگ معدنی کرومیت به دست میآید.
کرومیت که یک نوع کانی است حاوی اکسید کروم، منیزیم و آهن میباشد و فلز کروم به صورت تجاری با حرارت دادن این کانی با حضور آلومینیوم یا سیلیسیوم به دست میآید. کانی کرومیت در کشورهای بسیاری زیادی که معدنهای مختلف کروم دارند به روشهای مختلفی استخراج میشود.
کاربرد سنگ معدن کروم در ریخته گری
کروم یک عنصر مقاوم در برابر اکسیداسیون، خوردگی، خراشیدگی و گرما است که به همین دلیل فولادها و آلیاژهایی که با کروم ساخته میشوند سختی و مقاومت فشاری زیادی دارند.
میتوان گفت دلیل اصلی خاصیت ضد خوردگی فولاد، کروم است و ۷۰ درصد کرومیت به صورت فروکروم در تولید فولاد ضدزنگ استفاده میشود. یکی از مهمترین استفادههای کروم در صنایع متالورژی و آبکاری است.
بیشتر بخوانید: مقاله
معدن کروم ایران
ایران با حدود ۱.۲ میلیارد تن یکی از بزرگترین تولیدکنندههای کرومیت در دنیا میباشد و فعالیتهای اکتشافی و استخراجی کرومیت از حدود ۵۰ سال پیش در کشورمان آغاز شده است. تاکنون معادن کرومیت ایران در استانهای کرمان، خراسان رضوی، خراسان جنوبی، فارس، سیستان و بلوچستان، آذربایجان غربی، هرمزگان، اصفهان، زنجان و لرستان کشف شده که بخشی از آنها مورد بهرهبرداری قرار گرفته و روی بعضی از این معادن هنوز کاری انجام نشده است.
معادن کرومیت در ایران از تیپ آلپی هستند و با توجه به شواهد موجود زمینشناسی احتمال وجود ذخایر تیپ لایهای در ایران نیست. معادن کرومیت ایران در دورههای متفاوت به دلیل مسائل اقتصادی تعطیل و همزمان با افزایش میزان تقاضا و ترقی بازار جهانی دوباره تجهیز و راهاندازی شدند و اقداماتی جهت استخراج از آنها به عمل آمده است.
معدن کروم در ایران چه وضعیتی دارد؟
سازمان زمین شناسی کشور یک طرح اکتشاف کرومیت در حال اجرا دارد که تاکنون مساحت کل منطقههای مستعد برای اکتشاف کرومیت را در حدود ۰.۲۹ درصد از کل مساحت ایران تخمین زده است. مهمترین معادن کرومیت ایران در محور فاریاب – آبدشت استان کرمان تا جغتای واقع در استان خراسان است.
ایران ۱۲۳ معدن کروم دارد که از این تعداد ۱۰۰ معدن کروم فعال و ۲۳ معدن کروم غیر فعال است. میزان ذخایر قطعی کرومیت در ایران حدوداً ۱۰ میلیون تن برآورد شده و تخمین زده میشود این میزان تا حدود ۱۱ میلیون تن افزایش پیدا کند.
تولیدات کرومیت کشور طبق آخرین آمارهای اعلام شده توسط مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۹ به شرح زیر است:
- استان کرمان تولید ۱۹۱ هزار تن (۷۶ درصد از کل تولیدات کشور)
- استان خراسان رضوی ۶ هزار تن
- استان خراسان جنوبی ۸ هزار تن
معادن فعال کرومیت ایران
در حال حاضر فعالترین معادن کرومیت ایران به شرح زیر هستند:
- معدن کرومیت فاریاب منوجان
- معدن کروم اسفندقه
- معدن کرومیت فرومد
- معدن کرومیت سبزوار
- معدن کرومیت خواجه جمالی
جدول مشخصات معدن کروم در ایران
در جدول زیر سعی کردیم لیست معادن کرومیت ایران که از اهمیت بیشتری برخوردارند را بیاوریم. این جدول تمام معادن بزرگ کرومیت ایران را شامل نمیشود. در ادامهی مقاله در مورد بزرگترین معدن کرومیت ایران بیشتر توضیح میدهیم. سهم استانهای کشور از میزان ذخیره کرومیت به شرح زیر است:
معدن کروم فاریاب
استان کرمان بهشت معادن ایران شناخته میشود و به دلیل تولید ثروت و درآمد ملی به شدت مورد توجه دولت قرار گرفته و همچنین پس از تحریمهای نفتی استخراج معادن کرمان به صورت چشمگیری افزایش پیدا کرده است.
معدن کروم فاریاب یکی از مهمترین معادن کرومیت ایران است و بیشترین ذخایر سنگ کرومیت در کشور را داراست. در سال ۱۳۹۳ این معدن به معادن شرکت صنایع معدنی شهاب سنگ اضافه شد و اکنون تولیدی با ظرفیت محدودی دارد و همزمان اکتشاف بخشهای بکر دیگر در حال انجام است.
موقعیت معدن کروم فاریاب
معدن کروم فاریاب در نزدیکی روستای سبزان شهرستان فاریاب در فاصله ۳۳۰ کیلومتری جنوب مرکز استان کرمان قرار گرفته و یکی از پرپتانسیلترین مناطق حاوی کرومیت در ایران است.
آدرس دفتر معدن: کرمان – شهرستان فاریاب – گروه 2 – روبروی فرماندهی انتظامی فاریاب
زمین شناسی معدن کروم فاریاب
معدن کروم فاریاب از نظر زمین شناسی در کمربند افیولیتی ایران در کنار سنگهای الترامافیک قرار گرفته که پتانسیل ویژهای برای میزبانی از کانی کرومیت دارد. وجود رگه های کرومیت با اشکال عدسی و نواری از ویژگیهای این معدن است.
مشخصات معدن کروم فاریاب
معدن کروم فاریاب سبزان دارای پروانه بهرهبرداری با ظرفیت ۵۰۰۰ تن در سال است. عیار سنگ کرومیت استخراجی از این معدن حدود ۳۸ درصد تا ۵۰ درصد است که کیفیت مناسبی برای مصرف در صنایع مرتبط داخلی و خارجی دارد و برای انواع مصارف کاربردی است. کرومیت معدن سبزان فاریاب به دو روش روباز و زیرزمینی استخراج میشود.
معدن کروم فاریاب قطب کرومیت کشور است و حدود ۷۰ درصد از کرومیت ایران در این معدن قرار گرفته و بیشترین تولید کرومیت ایران در این معدن انجام میشود. به گفتهی اسکندری نسب رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت جنوب استان کرمان سالانه حدود ۲۶۰ هزار تن سنگ کرومیت از جنوب کرمان به بازار خارجی عرضه و معادل ۵۲ میلیون دلار ارز وارد کشور میکند.
لزوم احداث صنایع بالای دستی برای جلوگیری از خام فروشی کرومیت
طبق گفتهی خبرگزاری مهر: بخش قابل توجهی از کرومیت استخراج شده از معدن کرومیت فاریاب با خلوص نزدیک به ۵۰ درصد به دلیل عدم سرمایهگذاری در صنایع بالا دستی به صورت خام به کشور چین فروخته میشود.
علاوه بر این سنگهای معادن فاریاب نیز پس از استخراج و فعالیتهای محدود صنعتی به چین ارسال میشود. از این رو احداث کارخانههای بالا دستی این معادن در جنوب کرمان و سرمایهگذاری در این زمینه ضروری است.
معدن کروم سبزوار
معدن کرومیت سبزوار اولین معدن کشف شده کرومیت در ایران در سال ۱۳۱۹ است که پس از آن سال به بعد سالانه حدود ۱۰۰۰ تن کانی کرومیت از این معدن استخراج میشد تا سال ۱۳۳۰ که این معدن تعطیل شد.
امروزه در بخشهای مختلف شهرستان سبزوار معادن کوچک کرومیت به صورت پراکنده هستند و ذخایر آنها برای تامین مواد اولیه برخی از تولیدیها کافی است.
معدن کرومیت خواجه جمالی
چهل سال پیش در مناطقی در نزدیکی ارسنجان استان فارس معادن کرومیت کشف شد و بعد از آن معادنی با ذخایر بسیار غنی از کرومیت در خواجه جمالی کشف شدند. معدن کرومیت خواجه جمالی از سال ۱۳۵۰ فعال است و از انواع ساختارهای کرومیت برخوردار بوده و اهمیت زیادی برای منطقه دارد.
معدن کروم؛ وضعیت پراکندگی و ذخایر قطعی در جهان
طبق گزارشات اداره زمین شناسی آمریکا در سال ۲۰۲۲، ذخایر تخمینی کرومیت در جهان حدود 12 میلیارد تن است. بر اساس آمار ارائه شده در این گزارشات ۹۵ درصد از ذخایر ذکر شده در دو منطقه جغرافیایی قزاقستان و جنوب آفریقا هستند.
حجم ذخایر قطعی شناسایی شده در پنج کشور اصلی صاحب کرومیت در این گزارش حدود ۵۷۰ میلیون تن اعلام شده است. طبق اطلاعات به دست آمده میزان ذخایر کرومیت در دنیا بالاست و تا ۱۰۰ سال آینده پاسخگوی نیازهای صنایع مختلف خواهد بود.
زمین شناسی معدن کرومیت
کانیهای کرومیت از نظر اقتصادی اهمیت بسیار زیادی دارند و برای تشخیص سنگ کرومیت به سه دسته کلی زیر تقسیم میشوند:
- کرومیت آلپی (افیولیتی)
- کرومیت لایهای (بوشولد)
- کرومیت ماسهای
معدن کرومیت آلپی (افیولیتی)
ذخایر کرومیت آلپی اغلب سرشار از آلومینیوم هستند و مصارف نسوز را شامل میشوند. این ذخایر در کوههای اورال در کشورهای روسیه و قزاقستان و همچنین در رشته کوههای تیتان در آلبانی، یونان و ترکیه متمرکز شدهاند.
معدن کرومیت لایهای (بوشولد)
ذخایر کرومیت لایهای دارای ارزش اقتصادی بیشتری نسبت به ذخایر کرومیت آلپی هستند و در مجتمعهای بوشولد آفریقایی جنوبی، فنلاند و دایک بزرگ زیمباوه یافت میشوند.
روش استخراج سنگ معدن کرومیت
کرومیت به دو روش روباز و زیر زمینی استخراج میشود. به این شکل که اگر ذخایر کرومیت معدن در نزدیکی سطح زمین باشد به روش روباز و اگر کانیهای کرومیت در عمق بیشتری باشند به روش زیر زمینی استخراج میشوند.
تعداد زیادی معدن کروم در کشورهای مختلفی وجود دارد و هر کشور با استفاده از روشهای روباز یا زیر زمینی کرومیت را استخراج میکند. در اغلب کشورها این استخراجها کاملاً مکانیزه هستند و توسط دستگاههای پیشرفته انجام میشود.
در داخل ایران هم از آنجایی که اغلب ذخایر کرومیت در نزدیکی زمین قرار گرفتهاند روش روباز کاربرد بیشتری دارد. در بعضی از مناطق کشورمان مانند معدن کرومیت کرمان از دو روش روباز و زیر زمینی به صورت همزمان استفاده میشود. در ادامه این مقاله سعی کردیم که این دو روش را برای شما شرح دهیم.
استخراج کرومیت به روش روباز
این روش متداولترین روش استخراج کرومیت است که کانی سنگ کروم یعنی کرومیت (Chromite) را استخراج میکنند. هنگامی که تودههای کانی کرومیت در نزدیکی سطح زمین شناسایی شوند از این روش استفاده میکنند. مراحل استخراج کرومیت به روش روباز به شرح زیر است:
- ابتدا با حفر چالهای انفجاری و با استفاده از مواد منفجره باطلهبرداری انجام میشود
- پس از آن دسترسی به کانی کرومیت مهیا میشود و باید کانیها را جمع آوری و برای انتقال آماده کنند
- نسبت باطلهبرداری در معادن روباز کرومیت معمولاً بالا و به نسبت ۴۰ به ۱ میباشد
- در بعضی موارد ممکن است بر حسب توپوگرافی منطقه استخراج به روش کنتوری انجام بگیرد که در آن لایههای بالایی زمین برداشته میشود تا به سنگ معدن کرومیت دسترسی پیدا کنند
استخراج کرومیت به روش زیر زمینی
این روش برای کانیهای لایهای (Stratiform)، انبانی (Padiform) و زمانی که کانیهای کرومیت در لایههای داخلی زمین قرار گرفته باشند مورد استفاده قرار میگیرد. این روش در معادن عمیقتر که ذخایر اقتصادی در عمق زمین دارند با حفر حفرههایی در زمین انجام میشود تا سنگ معدن کرومیت استخراج شود.
استخراج کروم از سنگ معدن کرومیت و فرآوری آن
سنگ معدن کرومیت پس از استخراج نیاز به فرآوری دارد تا کروم خالص از آن جدا شود. فرآیند فرآوری و کنسانتره کرومیت شامل مراحل زیر است:
- ابتدا سنگ معدن کرومیت خرد میشود تا اندازه آن کوچکتر شود
- سپس کرومیت با استفاده از خاصیت مغناطیسی آن از سایر مواد معدنی جدا میگردد که در حال حاضر با بهرهمندی از جداکننده مغناطیسی گرادیان بالای اسلون میتوان به ۹۰ درصد بازیابی در فرآوری کروم رسید
- پس از آن کرومیت از طریق فرآیند فلوتاسیون از سایر مواد معدنی جدا میگردد
- سپس کنسانتره کرومیت که محصول نهایی فرآیند فرآوری کرومیت است تولید میشود که حاوی ۴۰ تا ۶۰ درصد کروم است
واکنش استخراج کروم از سنگ معدن
در بعضی از معادن با عیارهای کم کروم میتوان پیش از عملیات خردن کردن کانی کرومیت با عملیات سنگجوری سنگهای پرعیار که اغلب از روی رنگ قابل تشخیص هستند جدا کرد. اما به دلیل تجربی بودن این روش دقت و راندمان چندان بالایی ندارد.
قیمت سنگ معدن کروم
کرومیت یک ماده معدنی استراتژیک با کاربردهای فراوان در صنایع گوناگون است که نقش مهمی در اقتصاد جهانی دارد. قیمت هر کیلو سنگ معدن کرومیت به عوامل گوناگونی مثل عیار، خلوص، و کیفیت آن بستگی دارد و باید توجه داشت که قیمت هر کیلو سنگ کرومیت در هر کشور متفاوت میباشد.
شرکت متالورژی فولاد پیشرو (متافو) یک شرکت معتبر در زمینه تامین مواد اولیه ریخته گری فولاد، چدن و آلومینیوم است. متافو متشکل از تیم مهندسان متالورژی با بیش از ۱۵ سال تجربه، فروکروم با عیار و خلوص بالا را از معادن معتبر تهیه کرده و به مشتریان خود عرضه میکند.
برای استعلام قیمت و خرید فروکروم و سایر مواد معدنی با کارشناسان فروش متافو تماس بگیرید:
جمع بندی
در این مقاله به معرفی خصائص معدن کروم و معادن فعال کرومیت ایران پرداختیم. کانی کرومیت تنها منبع کروم است که بعد از فرآوری تبدیل به فروکروم کم کربن و فروکروم پر کربن میشود و در ریخته گری به دلیل خاصیت چقرمگی و سرسختگی بسیار کاربرد دارد. همچنین فروکروم برای تولید محصولات مختلفی مانند فولاد ضد زنگ، آلیاژهای مقاوم در برابر خوردگی و شعله استفاده میشود.
همچنین در این مقاله سعی کردیم شما را با فلز کروم، دو روش استخراج کرومیت که کانی فلز کروم میباشد و کشورهایی که بیشترین ذخایر کرومیت را دارند به شما معرفی کنیم.
اگر علاقهمند هستید که دربارهی معادن سایر مواد معدنی بدانید به مقالات قبلی متافو مراجعه کنید. بسیار متشکریم که تا پایان مقاله همراه ما بودید.
