معدن سیلیس در ایران از رشته کوههای البرز تا استانهایی مانند کرمان، یزد، کردستان، فارس، مرکزی، سمنان و سایر نقاط کشور وجود دارد. معدن سیلیس همدان بزرگترین معدن سیلیس ایران است و بعد از آن مهمترین و بیشترین معادن سیلیس ایران در قزوین و خوی وجود دارد.
در کل میتوان گفت شاهد منابع عظیم این عنصر مهم در داخل کشور هستیم و تعداد معادن فعال سیلیس در ایران ۲۸۰ عدد میباشد. مقدار ذخایر سیلیس در این معادن حدود یک میلیون تن در سال است.
پیدا کردن معدن سیلیس و استخراج سیلیس کار آسان و راحتی نیست و برای انجام این کار باید با برنامهریزی، تجهیزات و ابزارهای دقیق پیش بروید.
در این مقاله سعی کردیم در مورد معدن سیلیکون در ایران و جهان صحبت کنیم. اگر به دنبال کسب اطلاعات راجع به معدن سیلیس هستید تا پایان این مقاله همراه ما باشید.
فهرست مطالب
انواع معدن سیلیس در ایران
کاربرد معدن سیلیس با توجه به کیفیت محصولی که از آن استخراج شده طبقهبندی میشود. بسته به کیفیت محصول و تجزیه و تحلیل آن معادن سیلیس درجه دو، درجه یک و ممتاز شناخته میشوند.
علاوه بر این استخراج سیلیس در ایران به دو نوع سخت و نرم تقسیم میشود. مقدار دقیق استخراج شده از معادن سیلیس سخت و نرم به طور جداگانه مشخص نیست. بر اساس دادههای سازمان زمین شناسی آمریکا میتوان گفت هر دو نوع معادن سخت و نرم سهم قابل توجهی در کل تولید دارند.
معادن سخت سیلیس در ایران
سیلیس موجود در معادن سخت معمولاً با مواد معدنی دیگر در ارتباط است و فرآیند استخراج پیچیدهتری لازم دارد. فرآیند استخراج در معادن سخت به مواد منفجره و وسایل مکانیکی نیاز دارد. معادن سخت سیلیس اغلب در مناطق مرکزی و جنوبی ایران یافت میشوند.
معادن نرم سیلیس در ایران
سیلیس موجود در معادن نرم اغلب خالص است و با روشهای ساده میتوان فرآیند استخراج را انجام داد. همچنین بهرهبرداری از این معادن آسانتر و هزینه کمتری برای کار کردن دارند. معادن نرم سیلیس در مناطق شمالی و شرقی ایران یافت میشوند.
معادن سیلیس ایران
همانطور که میدانید ایران در منطقه خوب جغرافیایی در خاورمیانه قرار دارد و سرشار از منابع طبیعی و معدنی میباشد. ایران یکی از غنیترین کشورها از نظر تعداد معادن سیلیس است و سیلیسی که تولید میکند را به دلیل کیفیت و مرغوبیت بالایی که دارد به کشورهای زیادی صادر میکند.
بازار معدن سیلیس ایران
معادن سیلیس ایران یکی از مهمترین منابع طبیعی کشور هستند که باعث شدند بازار معدن سیلیس پر رونق باشد و ایران بتواند از این معادن به کسب درآمد بپردازد.
بر اساس گزارش سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور و با توجه به حجم ذخایر فعال سیلیس، هزینه فرآوری و قیمت تمام شده تولید سیلیس در ایران از کشورهای اروپایی بیشتر است.
همچنین مقدار زیادی از سیلیس تولید شده در ایران در صنایع مختلفی مانند ریخته گری، شیشهسازی، چینیسازی، الکترونیک و… استفاده میشود.
تحلیل و بررسی بازار معدن سیلیس ایران
سیلیس با مقدار ۲۰ درصد دومین عنصر در پوسته زمین است که در صنایع مختلف کاربرد دارد و در حال حاضر ۲۸۰ معدن سنگ سیلیس در ایران فعالیت دارد که ذخایر این معادن حدود ۷۰ میلیون تن است.
همانطور که بالاتر گفتیم معادن سیلیس ایران از نظر اقتصادی اهمیت بسیار زیادی دارند و پراگندگی آنها به شرح زیر است:
- ۳۵ معدن فعال: در نواحی کوههای البرز و استانهای قزوین، زنجان و تهران
- ۲۷ معدن فعال: در استانهای همدان، کرمانشاه، لرستان و کردستان
- ۱۶ معدن فعال: در استان آذربایجان غربی
- ۱۴ معدن فعال: در استانهای یزد، فارس و…
بزرگترین معدن سیلیس در ایران
بزرگترین ذخایر سیلیس ایران در غرب کشور و رشته کوههای الوند همدان واقع شدهاند. همچنین در استانهای شرقی کشور و نواحی نزدیک به فیروزکوه نیز تعداد بالایی معدن این عنصر موجود است اما کیفیت سیلیس همدان را ندارند.
مرغوبترین معدن سیلیس ایران
معدن سیلیس همدان و معدن سیلیس خوی خالصترین و مرغوبترین معادن با درصد کیفی ۹۹ هستند ولی به دلیل کمبود ظرفیت کافی تجهیزات و امکانات حمل و نقل امکان فرآوری سیلیس در گریدهای بالا این معادن وجود ندارد و به صورت خام به کشورهای دیگر صادر میشوند.
جدول مشخصات معادن سیلیس ایران
اکثر معادن سیلیس ایران در نواحی مرکزی و کوهستانی کشور یافت میشوند که در جدول زیر سعی کردیم لیستی از پراگندگی معادن سیلیس یا به عبارتی نقشه معادن سیلیس ایران را در استانهای کشور بیاوریم. این جدول تقریباً تمام معادن سیلیس فعال کشور را شامل میشود. در ادامهی مقاله در مورد معادن سیلیس مهم کشور بیشتر توضیح میدهیم.
| استان | نام معادن |
| همدان | آرا سنگ الوند، نازخاتون، آبدر و… |
| کرمان | معدن کوه سفید، معدن سیلیس سیرجان و معدن سیلیس رفسنجان |
| زنجان | زنجان |
| گلستان | معدن سیلیکای قایمشهر، نیکشهر، نوید شهر، نظرکلا، چناران، قلعه چمبر، بندرگز، نمایشگاه و کلات |
| مازندران | کشاورز، لاویج، نوشهر و بابل |
| گیلان | ماسال |
| فارس | معدن سیلیس شیراز، نردوز، اردلان، داراب، بیارجمیر، فسا، لامرد، کازرون، سرابله و رامهرمز |
| آذربایجان شرقی | معدن سیلیس تبریز، دیزج، اسکو و سراب |
| آذربایجان غربی | خوی، بوکان، رودبار، سیلیس و سنگ لاشه کوکیا، سیلیس و دولومیت کهریزه شیخان مهاباد، سیلیس ماکوکندی ارومیه و سیلیس قزقلعه میاندوآب |
| اردبیل | معدن سیلیس اردبیل، گازرود، سنگان، روداب و رستاق |
| اصفهان | معدن سیلیس اصفهان، کیادره، جوشقان، مهدیشهر، دهاقان و سمیرم |
| خراسان رضوی | معدن سیلیس خراسان رضوی، سرخون، دوگنبدان، سوخته، رشتخوار و ملکان چرمسازی |
| خراسان شمالی | اسفراین و بشرویه |
| سمنان | سمنان، دامغان و شهررود |
| یزد | معدن سیلیس یزد، کیاشهر، اردکان و مهریز |
| هرمزگان | معدن سیلیس بندرعباس، کوهرنگ، کلمان، بندرریگ، کنارک، میناب و بستک |
| خوزستان | کشکوییه، احمدآباد، زاگرس، بندرماهشهر و بوانات |
| کرمانشاه | معدن سیلیس کرمانشاه، روانسر، کوهدشت، سیاهوشت و زیارت |
| لرستان | معدن سیلیس لرستان، دورود، دشت کوه و بروجرد |
| ایلام | کوه تپه، مهران و دهلران |
| مرکزی | معدن محلات، گرماب، دالاهو، دلیجان و مینودشت |
| کردستان | معدن سقز، نیر و پسابندر |
| کهگیلویه و بویراحمد | خانوم |
| چهارمحال بختیاری | خانیمن |
| سیستان و بلوچستان | گوردان، چابهار، چشمه سراوان و زابل |
معدن سیلیس همدان
فرآیندهای زمین شناسی خاصی معدن همدان را شکل دادهاند. این فرآیندها شامل تحرکات گسلی و آتشفشانی در دورههای خاصی از دوران زمین شناسی بوده است.
معدن همدان از بزرگترین و با کیفیتترین معادن سیلیس در ایران است که سیلیس استخراج شده از آن کیفیت عالی و خلوص بالایی دارد. سیلیس استخراج شده از این معادن در صنایع مختلفی مانند ریخته گری، شیشه سازی، سرامیک سازی و مواد شیمیایی کاربرد دارد.
طبق گزارشات وزارت صنایع و معادن، معدن همدان فعالیتهای زیادی را در دو فاز ۱ و ۲ در سالهای اخیر آغاز کرده است.
- فاز اول: تولید سالیانه ۱۲ هزار تن سیلیس
- فاز دوم: تولید سالیانه ۲۰ هزار تن سیلیس
ظرفیتهای معدن سیلیس همدان
- استخراج بیشتر: هنوز ظرفیت کامل معدن همدان استخراج نشده و ذخایر غنی در این معدن وجود دارد. سرمایهگذاریهای بیشتر و بهروزرسانی تجهیزات باعث استخراج سیلیس بیشتر و تامین نیازهای بازارهای داخلی و خارجی میشود.
- فرآوری عمیقتر: بخش زیادی از سیلیس استخراج شده از این معدن به صورت خام صادر میشود. با صنعت فرآوری سیلیس و تولید محصولات با ارزشتر از سیلیس منافع اقتصادی چشمگیری برای منطقه و کشور ایجاد میشود.
- ایجاد اشتغال: با رشد و توسعه فعالیتهای معدنی و فرآوری سیلیس در منطقه فرصتهای شغلی مناسب و زیادی شکل میگیرد.
نقش معدن سیلیس همدان در توسعه اقتصادی
این معدن پتانسیل بالایی برای ارتقا توسعه اقتصادی منطقه و کشور دارد. حمایت از سرمایهگذاریها، توسعه تکنولوژی و نوآوری، و برنامهریزی اصولی به بهرهبرداری حداکثری از این ثروت ملی کمک میکند.
معدن سیلیس ملایر
معدن ملایر در استان همدان واقع شده و به دلیل داشتن کیفیت بالا و تنوع گرید از اهمیت زیادی برخوردار است. سیلیس استخراج شده از این معدن در صنایع زیر کاربرد دارد:
- صنعت شیشه سازی
- صنعت چینی سازی
- صنعت سرامیک سازی
- تولید مواد نسوز
- تصفیه آب
معدن سیلیس خوی
معادن سیلیس خوی در شهر خوی از توابع استان آذربایجان غربی قرار دارند و به عنوان یکی از خالصترین منابع سیلیس دنیا شناخته میشوند. معادن سیلیس خوی از سیلیس فوقالعاده خالص برخوردار است.
خلوص معادن سیلیس خوی تا ۹۹.۹ درصد میرسد و هر چقدر میزان خلوص این ماده معدنی بیشتر باشد کیفیت بالاتری دارد و بر روی قیمت سیلیس تاثیرگذارتر است.
استان آذربایجان غربی زیرساختهای لازم برای فرآوری سیلیس را ندارد همچنین به دلیل کمبود امکانات کافی و نبود صنایع تبدیلی و زنجیره تکمیلی به صورت خام به سایر نقاط کشور و و کشورهای خارجی صادر میشود.
مشخصات معدن سیلیس خوی
طبق گزارشات وزارت صنایع و معدنی کشور معادن سیلیس خوی در این شهرستان به حدود ۴ معدن فعال میرسد. در حال حاضر سالیانه نزدیک به ۴۲ هزار تن محصول معدنی سیلیس از این معادن استخراج و برای فرآوری به استانهای مختلف صادر میشود.
معادن سیلیس زنجان
استان زنجان بعد از استان قزوین در منطقه سلطانیه و تاکستان ذخیره قابل توجهی از سیلیس را داراست. معدن سیلیس در زنجان از نظر ذخیره و کیفیت از پتانسیل بالایی برخوردار است و نقش مهمی در تامین نیاز صنایع گوناگون کشور به این ماده معدنی ارزشمند را ایفا میکند.
موقعیت جغرافیایی مناسب معدن سیلیس زنجان
صادرات سیلیس زنجان به سایر نقاط ایران و کشورهای منطقه به دلیل دسترسی آسان به شبکه حمل و نقل زمینی و ریلی آسان میباشد.
معدن سیلیس کرمان
استان کرمان یکی از قطبهای معدنی ایران است و از نظر ذخایر سیلیس نیز جایگاه ویژهای دارد. معدن سیلیس کرمان با تنوع گرید و کیفیت بالا جز منابع مهم سیلیس در کشور میباشد.
معدن سیلیس چترود یکی از معادن شاخص سیلیس کرمان است که به دلیل داشتن کیفیت بالا و خلوص ۹۸ درصدی در صنایع مختلف مورد استفاده قرار میگیرد.
معادن سیلیس کرمان یکی از بزرگترین و پردرآمدترین بخشهای اقتصادی کشور است اما به دلیل نبود یا کمبود زیر ساختها و تکنولوژی لازم برای فرآوری سیلیس مورد غفلت قرار گرفته است.
مسائل زیست محیطی معدن سیلیس کرمان
در کنار عدم توجه کافی به معدن کرمان برای فرآوری آن بسیاری از دوستداران محیط زیست فعالیت این معادن را تهدیدی برای محیط زیست میدانند. اما فعالیت این معادن ضرری برای محیط زیست ندارد و باعث رشد اقتصادی و افزایش اشتغال در این مناطق میشود.
معدن سیلیس قزوین
بیشترین تعداد معادن سیلیس ایران در استان قزوین است. حدود ۱۵ معدن سیلیس در این استان فعالیت دارند و به همین دلیل صنعت شیشهسازی در این استان رونق زیادی دارد.
معدن سیلیس سمنان
یک نوع دیگر از انواع معدن سیلیس در سمنان وجود دارد که به سیلیس گونلوملایی شناخته میشود. فرآیندهای رسوبی و سیمانی شدن باعث به وجود آمدن این معادن شدهاند.
معدن سیلیس تهران
معدن سیلیس در تهران به دلیل دسترسی آسان و نزدیکی به بازار از موقعیت استراتژیکی خوبی بهره میبرد. این معادن در استان تهران و نزدیکی منطقه فیروزکوه قرار دارند و سیلیس استخراج شده از این معادن در صنایع مختلفی کاربرد دارد.
بزرگترین معادن سیلیس جهان
چین بزرگترین تولید کننده سیلیس در جهان است. حجم تولید چین در سال ۲۰۲۱ حدود شش میلیون تن تخمین زده شده است. بعد از چین روسیه دومین تولید کننده بزرگ سیلیسیم در جهان است و در همان سال ۵۸۰۰۰۰ متریک تن تولید کرد.
تولید سیلیس در ایران در رتبه بندی جهانی
همانطور که قبلتر گفتیم ایران به واسطه موقعیت جغرافیایی خوب در خاورمیانه جز مناطق سیلیسخیز در جهان است. مقدار ذخایر و کیفیت سلیس استخراج شده از معادن سیلیس ایران به گونهای است که کشور ما یکی از کشورهای صادر کننده سیلیس در جهان است و حدوداً بخش زیادی از تقاضای بازارهای جهانی را برطرف میکند.
بیشتر بخوانید: مقاله
استخراج سیلیس چگونه انجام می شود؟
استخراج سیلیس کار راحتی نیست و فرآیند استخراج باید توسط تجهیزات و ابزارهای دقیق انجام شود. پس از اکتشاف معدن برای برنامهریزی استخراج ابتدا باید بررسی شود که سیلیس موجود در معدن سخت شده یا نشده است.
اگر سیلیس سخت نشده باشد به کمک لودر و بیل مکانیکی میتوان استخراج را انجام داد اما اگر سیلیس سخت شده باشد برای فرآیند استخراج باید از مواد منفجره و انفجارهای کنترل شده استفاده کرد.
در ایران اکثراً نوع معدن سیلیس رو باز است و کلیه کانیها و سیلیسها به واسطهی دستگاههای پیشرفته استخراج شده و به گرانول و پودر تبدیل میشوند.
نحوه استخراج از معدن سنگ سیلیس در ایران
در ایران تجهیزات لازم برای فرآوردهسازی سیلیس به میزان کافی موجود نیست و به همین علت صادرات آن به صورت خام پس از استخراج انجام میشود.
بیشتر معادن سیلیس ایران از ذخایر بزرگ و سنگهای سیلیکات با کیفیتی برخوردار هستند. برای استخراج یک بلوک سیلیس از کوه از بیلهای مکانیکی با مقاومت بالا استفاده میکنند. این تودههای سنگ به اندازهای بزرگ و حجیم هستند که برای حمل و نقل راحتتر به کمک سنگزنی سنگ شکنها به قطعات کوچکتر تبدیل میشوند.
مراحل استخراج ماده معدنی سیلیس
پس از استخراج سیلیس از معدن این ماده معدنی باید به کارخانههای مخصوص فرآوری منتقل شود. در مرحلهی بعدی سیلیسهایی که اندازه کمتر از ۱۰۰ میکرون دارند باید به کمک دستگاهها از کانیها جدا بشوند. این فرآیند که اهمیت بسیار زیادی دارد را اصطلاحاً نرمهگیری میگویند. مرحلهی بعدی که برای تولید شیشه اهمیت زیادی دارد دانهبندی است.
معایب استخراج سیلیس
سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) بر استخراج و فرآوری سیلیس نظارت دارد تا از اقدامات پایدار و سازگار با محیط زیست اطمینان حاصل شود. اما در استخراج ماده معدنی سیلیس معایب زیر وجود دارد.
استخراج بیرویه در معادن سیلیس ایران
در بعضی از مناطق ایران به خصوص استانهای خراسان شمالی، سیستان و بلوچستان و یزد بدون رعایت استانداردهای زیست محیطی و به صورت بیرویه صورت میگیرد. استخراج بیرویه باعث خشکسالی، آلودگی هوا و از بین رفتن منابع طبیعی محلی میشود.
بهرهبرداری نامناسب از معادن سیلیس ایران
در کنار استخراج بیرویه سیلیس در ایران بهرهبرداری نامناسب از معادن سیلیس به محیط زیست و جوامع محلی آسیبهای جدی وارد کرده که باعث از بین رفتن منابع طبیعی، خسارت به تنوع زیستی و کاهش کیفیت آب میشود.
شرایط کارکنان در معادن سیلیس ایران
کارگران در معادن سیلیس ایران شرایط بسیار نامناسبی دارند. حقوق و دستمزد کم کارگران معادن سیلیس ایران باعث به وجود آمدن بحرانهای اجتماعی و اقتصادی میشود.
کارخانههای تولید سیلیس در ایران
در چندین سال گذشته کارخانهها و مجموعههای زیادی فعالیت گستردهای را برای فرآوریسازی دانه سیلیس آغاز کردند. این کارخانهها برای اینکه در زمینه استخراج، فرآوری، تبدیل و فروش سیلیس به استقلال کامل برسند ماشین آلات و تجهیزات لازم را خریداری کردند.
این کارخانهها طی فرآیندی از مواد استخراج شده از معادن سیلیسی که اندازه آن به ۱۰۰ میکرون میرسد را جداسازی میکنند. در ادامهی این فرآیند دانههای سیلیس با ابعاد بیش از ۱ میلیمتر را جداسازی میکنند که این مواد به سیلیس ممتاز یا سیلیس درجه یک شهرت دارند.
سپس سیلیس به دست آمده را دانهبندی میکنند که این سیلیس یکی از مهمترین مواد برای تولید شیشه است.
سنگ معدن سیلیس چیست؟
معدن سیلیس به عنوان دومین منبع معدنی با ارزش با ۲۵ درصد فراوانی در پوستهی زمین یافت میشود. کانی سیلیس از یک اتم سیلیکون و دو اتم اکسیژن تشکیل شده که این دو مورد هم در پوستهی زمین به فراوانی یافت میشوند.
سنگ معدن سیلیس معمولاً بلورین است و به ندرت به صورت غیر معدنی پیدا میشود. سنگ و کانیهای سیلیس از زمین و اغلب از معادن استخراج میشوند.
بعد از اکتشاف معدن و استخراج سیلیس از آن، سنگ سیلیس خام برای فرآوری باید تحت تکنولوژی های پیشرفته قرار بگیرد.
بیشتر بخوانید: مقاله
کاربرد سنگ معدن سیلیس در ریخته گری
سیلیس نقطه ذوبی در حدود ۱۶۱۰ درجه سانتیگراد دارد و در ریخته گری برای ریختن مواد مذاب در قالبهای ساخته شده از ماسه سیلیسی مورد استفاده قرار میگیرد.
کاربرد سیلیس در صنایع مختلف
سیلیس یکی از مواد معدنی مهم است و در صنایع مختلفی کاربرد دارد. برای مثال سیلیس در صنعت ساختمان کاربردهای زیادی از جمله استفاده در ترکیبات درزگیر، تولید بلوکهای بتنی سیلیسی، کاشیهای کف و سقف و … دارد. از کاربردهای سیلیس در صنایع مختلف میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- صنعت شیشهسازی
- صنعت الکترونیک
- صنعت رنگسازی
- صنعت پوشاک
- صنعت داروسازی
- درمان صنعت آب
بیشتر بخوانید: مقاله و
قیمت معدن سیلیس
درآمد معدن سیلیس به دلیل سختی کار زیاد است. به علت راندمان بالای صادرات و فروش سیلیس ایران به کشورهای چین و هند خرید و فروش معدن سیلیس باید توسط کارشناسان مخصوص انجام شود.
عوامل تاثیرگذار بر روی قیمت سیلیس
- نوع بستهبندی سیلیس
- مشخصات معدن سیلیس
- شفافیت و فرمت رنگ سیلیس
- عرضه و تقاضا سیلیس در بازار
- درجه خلوص دی اکسید سیلیکون
برای استعلام قیمت و خرید فروسیلیس و سایر مواد معدنی با کارشناسان فروش متافو تماس بگیرید:
جمع بندی
در این مقاله به معرفی بهترین معدن سیلیس و پراکندگی معادن سیلیسیم در ایران پرداختیم. استخراج، تولید و فروش سیلیس باکیفیت و مرغوب مراحل زیادی دارد و فرآیند تولید آن باید به خوبی انجام گیرد. بروزرسانی تجهیزات و دستگاههای موردنیاز تولید سیلیس اهمیت بسیار زیادی دارد.
در ایران معادن سیلیس گوناگونی وجود دارند که با توجه به کیفیت سیلیس آنها طبقهبندی میشوند. معدن سیلیس کوارتز دارای سه نوع کیفیت مختلف سیلیس درجه دو، سیلیس درجه یک و سیلیس فوق ممتاز است.
با توجه به خصوصیاتی که سیلیس دارد در صنعت ریخته گری کاربردهای زیادی دارد و میتوان گفت تمامی صنایع در بخشی از فرآیند تولید خود به سیلیس نیاز دارند.
اگر علاقهمند هستید که دربارهی معادن سایر مواد معدنی بدانید به مقالات قبلی متافو مراجعه کنید. بسیار متشکریم که تا پایان مقاله همراه ما بودید.
